شب چله –  یلدا –  نوئل
ایرانیان باستان به دو نیروی بزرگ باور داشتند. یکی اهورا مزدا و دیگری اهریمن. اهورا مزدا سالار پاکی، نیکی، راستی ، روشنایی، گرما ، دوستی، رویش، زندگی و... بوده و اهریمن سالار زشتی ، بدی ، تاریکی ، آلودگی ، سرما ، دشمنی ، دروغ ، خشکسالی، مرگ و ... شناخته می شد  به باور نیاکان ما شب پدیده ای اهریمنی و زمان فرمانروایی اهریمن بود.

در پناه شب بود که کشتارها ، دزدی ها و شبیخون ها روی می داد. آنان برای کاستن از آزار و آسیب شب و سرما آتش می افروختند ، تا هم روشنایی پدید آید و هم جادوی اهریمن باطل گردد. در شب های دراز زمستان به دور آتش گرد می آمدند .

این شب نشینی ها "آتشان" نام داشت و نگهبان آتش "آتروپات" و "آذربان" و پاینده ی آتش بود. در این شب ها از میوه های پاییزی که "میزد" نام داشت، می خوردند و با گردآمدن پیرامون آتش، برای رویارویی با زمستان سخت آماده می شدند.

جشن ها و نیایش ها راه رویارویی و پایداری در برابر اهریمن و نیروهای اهریمنی بود "جشن یلدا" یا شب چله نشینی یکی از آن جشن هاست.

یلدا واژه ای سریانی است و هم ریشه با ولادت و تولد است. پس یلدا جشن زایش و تولد است. می دانیم که از اول دی ، روز آرام آرام بلند و شب کوتاه می شود . چون در پایان درازترین شب سال( 30 آذر) روشنی و نور زاده می شد، آن را جشن می گرفتند. شب را که پدیده ای اهریمنی بود جشن نمی گرفتند ، بلکه برای تولد روشنایی و نور بامدادی جشن می گرفتند. انار یکی از میوه هایی که در این شب خورده می شود، نماد باروری است .                                                                                                                                              خورشید برای ایرانیان باستان نماد "ایزد مهر" یا "میترا" بود. آنان باور داشتند که ایزد مهر یا میترا در نخستین روز دی ماه که به نام "اورمزد" بود، زاده می شود و این آتش افروزی ها همراه با راندن سپاه سرمای اهریمنی، سبب گرم شدن و نیرو گرفتن و بالیدن ایزد مهر (کودک نوزاد) می شود و او آرام آرام همراه با نیایش ها یا همان جشن های زمستانی نیرو می گیرد و برنا و جوان می شود. مهر را زاده ی کوه و آرامگاه او را در دل کوه می دانستند. هر جا غار کوهی بود که در دامنه اش آب روانی بود، زیارتگاه مهر و ناهید ( آناهیتا ) خوانده می شد و برای نیایش و ستایش به آنجا روی می آوردند.

آیین مهر یا میترائیسم از ایران به یونان و روم رفت و یکی از نیرومندترین دین های آن روزگار شد و در طول سالیان دراز در آن جا گسترش یافت. این آیین با آمدن مسیحیت کمرنگ شد ، اما تا 300-400 سال پس از آن هم، میترا تنها خدای قدرتمند اروپا بود .

امروزه مهر پرستی از بین رفته ، اما نشانه های آن در آیین های مسیحیت جلوه گر شد و برجا ماند. مسیحیان جشن یلدا را "شب نوئل" می نامند.

                                     جشن یلدا جشن زادن نور و روشنی گرامی باد        

   با تشکر از آقای محمد موسوی بابت ارسال متن 

نوشته شده توسط " حسن لقایی" در پنجشنبه ۲۸ آذر ۱۳۹۲ |